10 Eylül 2022 Cumartesi

Bir zamanlar İzmir

Bir zamanlar İzmir


 Bir zamanlar İzmir yazıları 


En yeni yayın, listenin en başında olan yayındır. Listeleme, yayınlanmış en eski dosyadan başlamaktadır. En yeni dosya, listenin en sonundadır. Listede bulunan her hangi bir dosyayı tıklayacak olursanız, o dosyayı okuyabilirsiniz. 









































































  

























  
 



Günlük yazılar

 Günlük yazılar


Bu bölümde, günlük yazılarım bulunmaktadır. Bu yazılar; sanat, edebiyat, bilim, teknoloji ve günlük olan hem ülkemizi hem de dünyayı ilgilendiren olaylar ile ilgili olarak, okuduklarımdan aldığım çıkarımlar ve yorumlamalardır.
En üstte olan yazı, en yeni yazıdır. Listenin sonunda en eski yazım vardır.


Kraliçe II. Elizabeth'in ölümü üzerine düşünceler.

 Kraliçe II. Elizabeth'in ölümü üzerine düşünceler.


"Böl ve Yönet " ifadeleri nedeni ile bir zamanların "emperyal " ülkesi İngiltereye hep kızarım. Kızarım ama devlet çarkının ve sistemlerinin de işleyişine hayran olduğumu da belirtirim. Kraliçe ölüm döşeğinde idi, vefat etti, ve son sürat yeni kral açıklandı hep birlikte " Allah kralı korusun " dediler.

Dikkat ettiniz mi bilmiyorum ama bu işler çok hızlı oluştu. Tabii ki bunlar için hazır olan metinler vardır ama, olmasına da gerek yok. Bir kaç kez bulunduğum için biliyorum, İngiltere öyle ya da böyle yasalar değil kurallar ya da alışkanlıkların ön planda olduğu bir ülkedir. Bir gün bir dostumun arkadaşını "Bellsize " denile Victoria döneminden kalmış bir semtten alacağız. Bana " etrafta olan evlere dikkat kesilip bakma " dendi. Varacağımız yere vardık. Bayanı bekliyoruz. O da biraz gecikti. Arabadan çıktım, o muhteşem evleriin birisini izliyorum. Hava da kararmak üzere. Birden, o evin penceresi açıldı ve bir bayan bağırarak " sen kimsin, evimi neden dikizliyorsun, şimdi polis çağıracağım " dedi. Şaşırdım. Dostum arabadan çıktı, durumu bayana anlattı, benim yabancı olduğumu ve mimariye hayran kaldığımı falan anlattı. Olay yatıştı. Dostuma, bu konuda yasa var mı dedim. Yokmuş ama bu durum teamül olarak da böyleymiş. Cezasını sordum. Ceza, eğer kişi olarak suç unsuru taşıyan biri değili isem, nezaret ve para cezası, suç unsuru taşıyorsam hapismiş. İngiltere bu. Bu durum yaşamın her alnında böyledir. Yolda, yürümek, trafik, komşuluk ilişkileri vs...vs. Bu düzen yaklaşık 500 yılın birikimi ile oluşur.  Bu sistemde eksiklik var mıdır ?. Olabilir ama, o eksiklik bile sistem içinde otomatik olarak çözülür. Sahip olunan bellekleri bu işi çözer.

İngiliz yaklaşık 400-500 senelik bu birikimi hayatta tutarak bir yerlere gelmiştir de biz neden binlerce yıllaık deevlet-toplum geleneğimizi ayakta tutamadık acaba ?.

Neden hala, bu Roma hukuku var. Beğenelim ya da beğenmeyelim Dünyada bir Pac Ottomana dönemi yani Osmanlı Barış dönemi var. Bunlardan hep bir şeyler çıkarmalıyız.


Osman Koçanaoğulları
11 Eylül 2022
İZMİR

Tutmalıydık. Çok işimize yarardı.

Yayınlanmamış veriler ya da UNPUBLISHED DATA

 Yayınlanmamış veriler ya da UNPUBLISHED DATA


Yayınlanmamış ya da basımı yapılmamış veriler (DATA). İngilizcesi "UNPUBLISHED DATA ". İngilizce terim olarak, tüm dünya dillerinde kullanılmakta.

Ne menem şeydir, biraz lügat parçalayalım.

Konusu ne olursa olsun, bilimsel veriler bir havuzda toplanır, daha önce benzer olanlar ile karşılaştırılır, tartışılır ve sonuçta ortaya bir yazı çıkar. İşte bilimsel yazılar genel olarak böyle hazırlanır. Sonuçta, ortaya çıkan yazı ya da raporun son bölümünde, yazı ya da raporda kullanılan ve başkalarının yayınladığı ya da yayınlamadığı ( yayınlanmamış olanlar unpublished data olarak kayıt altına alınmış ve gösterilmiştir ). Olayın ana şekli budur. Tüm araştırmacılar bu yolu izler, araştırma yapmak için de başka yol pek yoktur.

Yıl 1978 olmalı. Çok önemli bir klimikte, dönemin çok önemli birisi 7-8 kişiye bir beyin cerrahisi konusu hakkında bir şeyler anlattı. Ufkum da genişledi. Notlar da aldım. Toplantı bitti, yanına gidip, anlattıklarını derli toplu olarak nerede bulabileceğimi sordum. " "Bulamazsınız "bunlar "UNPUBLISHED DATA " lardır dedi. Yani yayınlanmamış. Yani, kendi tecrübeleri. Anlattıkları klinik gözlemleri, tecrübeleri idi. Bize bu kadar zor bulunabilecek kendi dağarcığını açmıştı. O klinikte olan dünyaca bilinen kişilerin de bunları yaptığını gördüm. Bunlar, resmi bir bilim toplantısı da değildi, ama o bilimsel toplantılardan çok daha değerliydi. Bir öğretim üyesi ortopedist ağabeyim, ABD de ameliyat sonrası, cerrahların başlarına gelen komplikasyonları da böyle küçük toplantılarda konuştuklarını ve çok eğitici olduğunu anlatmıştı.Düşündüm de kendi kliniğimde ya da kendi ülkemde neden böyle bir yol izlenmez. Bizden büyüklere de anlatılmamış olmalı, onlarda bize ancak biz sorarsak anlatırlardı. Halbuki, tıp ya da diğer mesleklerde o kadar çok bilgi birikimi var ki. Kullanamıyoruz, ya da etkili kullanamıyoruz. Sıkıntımız burada. O kadar bilgi birikimi heba olup gidiyor. TECRÜBE denilen şey de kaybolup gidiyor. Halbuki, tecrübelerimizi, bildiklerimizi bir sonraki nesillere aktarmaya o kadar çok ihtiyaç var ki. Burada bir not aktarayım. Daha doğrusu bir bilgi kırıntısı. Bir hasta nedeni ile bir kardeşimiz le konuşuyoruz. Aklıma nereden geldi ise, geldi ve genç arkadaşıma söyledim. söyledim. Bana da, benim sormam nedeni ile hocam söylemişti. Hem de tekniğin ve tetkiklerin çok yetersiz olduğu, klinik tecrübelerin çok önde olduğu o dönemlerde söylemişti. Gerçi artık o tetkikler hemen hiç yok ama, klinik açısından hala çok önemlidir. Övünmek gibi olmasın ama, yorumunu da ben yapmıştım hem de UNPUBLISHED DATA olarak. Genç arkadaşım olur mu abi dedi. Olmaz demeyelim, OLUR dedim.


Osman Koçanaoğulları
11 Eylül 2022
İZMİR

9 Eylül 2022 Cuma

KOCANA - 2 ( KOÇANİ).

 KOCANA - 2 ( KOÇANİ).

Burası eski Yugolavya cumhuriyetinin Makedonya bölgesi. Şimdi ise Kuzey Makedonya Cumhuriyeti olarak biliniyor. Ayrı bir devlet. Üsküp baş şehir.

Burayı ilk defa 1978 yılında Ablam ver alt komşunun kızı ile gördüm. Sonra büyük oğlum ile 2015 yılında tekrar gördüm. İki gezim arasında olan farklılıkları, gözlemlerimi aktaracağım sizlere.

Yıl 1978.

Üsküpten, otobüs yolculuğu ile Koçanaya vardık. Dil bilmeyiz, oralarda akrabamız yok. Sadece, bir yaz tatilinde bize de ziyarete gelmiş olan, annemin çocukluk arkadaşının orada olduğunu biliyoruz. Belki görebiliriz dedik. Garaja inince dönüş biletlerimizi aldık, dönüş için de sadece bir otobüs var. Sıkı sıkı geç kalmamızı tembih ettiler.

 Dereni yada oranın ifadesi ile Köçana çayının sol tarafında olan Koçna camisine doğru yolun solundan yürümeye başladık. Eski Osmanlı evleri, derenin her iki tarafında sıralı. Anne dedem ve anne amcamlarının eleri bu rıhtımın karşılklı iki tarafında. Anne amcasının çocuğu yok. Adı Molla Şemsetttin. Stefanko ya göre buralara gelen ilk atamız Molla Şemsettinin adını almış. (mezar taşında olan Osmanlıcadan okuduğu kadarı 1528). Geldikleri yer KARAMAN. Baba sülalem KIaresili. Aileden aktarılan bilgiler bunlar. Belgesi yok.  Dere kenarına annemler dere rıhtımı diyorlarmış. Açız. Ortalıkta mis gibi pişi kokusu. Baktık, küçük, salaş bir börekçi. Koçanalıların " pul böreği " dediği börekler pişiriyor. Dumanı üstünde. " Çi "börekten farkı, içine konan kıymalı harcın kavrulmuş olması. Ayrıca peynirli olanı da var. Komşumuzun kızı, kıymalı olanından isteyince, benim Domuz eti fobim vardır " Tuna yeme, domuz eti olabilir      dedim. Birden, börekçi, mükemmel bir Türkçe ile " Te be yesin helaldir " dedi. Anladım ki, domuz eti değilmiş. Adamı Türk zannettim. Arnavutmuş. Oturduk, karnımızı doyurmaya başladık. Yanında da yağlı ayran. Laf lafı açtı, neden ve nereden geldiğimizi sordu, bizde anlattık. '5 senedir Koçanada oturduğunu eskileri bilemeyeceğini söyledi, ama etrafımız kalabalıklaştı. Sırpça, Arnavutça, Türkçe konuşmalar var. Birden, ak saçlı yaş bir bey geldi. Türkçe olarak baba soyumu sordu. Açıkçası o soyadan pek memnun olmadı. Olamazdı, baba soyum askeri özellikli ve Balkan isyanlarının bastırılmasında epey iş görmüş bu nedenle de büyük dedem " Ali Başko " olarak bilinirmiş. Yani " Başkoparan Ali" . İsyanı böyle bastırdığını yada isyanın böyle bastırılmasında bu şekilde katkısı olduğunu anlıyoruz. Yine de nezaket gösterdi. Anne tarafımı sordu ama, kadınların isimlerini, kaç*göç nedeni ile bilemeyeceğini, dedemin adını sordu brende " Molla Lütfü      dedim. Adam birden her iki elimi tuttu, öpmeye başadı. Düşünün ben 27 yaşında bir adamım karşımda belki de 70 yaşında bir adam elimi öpüyor. Çok rahatsız oldum. Etraftakiler ile bir şeyler konuştu. Ahali bizi, camiye doğru giderken bir yere götürdü. Büyük bir salon. Masalar var. Hizmet ettiler. Bizimle Türkçe konuştular. Burası Koçana idare binasıymış. Söz ettiğim kişide (adı Stefanko idi ve Koçananın yöneticisiymiş).

Şİmdi gelelim Stefankonun hikayesine. Konuyu kendisi anlattı. Mükemmel bir Türkçe ile.

Balkanlar kaynıyor. Soğuk bir gün. Lütfü dedem, muhtemelen bir bayram sabahı, Teroglanlar ile  birlikte camiye geliyor. Belki yanında çocuk ve akrabaları da var. Teroglan, bir tanım; AMELE demek yani TER OĞLANI. Daha çok Müslüman olmayanlar bu işte çalışıyor. Namazı kılıp çıkınca, kar kıyamet içinde biri kucağında  çok küçük, diğeri yanında 6-7 yaşlarında çocuğu olan kadını görüyor. Kadının kocasının Bulgar çeteciler tarafından öldürüldüğünü öğreniyor. Yanındakiler " alın Banyaya götürün, ne gerekirse yapın " diyor. Banya,, Koçananın bir köüü, işlekleri oradaymış. Aradan zaman geçiyor. Büyük çocuk vefat ediyor. Küçük çocuk büyüyor. Dedem, o çocuğu okutuyor, dedemin vefatı sonrası da büyük dayım okutuyor. Sonra bizimkiler anavatana göç ediyorlar. İşte okutulan çocuk bu adam oluyor. Dönem Tito dönemi.

O yerde bize öyle bir sofralar döşediler ki, üstünde yok, yok. Sohbet ve de sohbet. Sonra bizi Koçana camisine götürdüler. Viranlık. Bay Stefanko, camiye el atın, atalarınızın elleri var burada dedi. Hatta, bir kaç yıl önce senato başkanı buraya geldi (galiba Tekin Arıburun idi) o da buralar ile ilgilendi. Akrabanız olur dedi ama, dönüşte anneme sordum bilmiyor.  Annemlerin yıkılmış olan ve hemen caminin çaprazında olan evlerini gösterdi. Bitişiğinde Koçana müftüsün vi vardı. Viranlık. Onları gördük. Penceren baktıklarında, karşılarında saat kulesi olduğuynu nlatmıştı, saat kuşlesi de oaradaydı. Eski komşularının hiç biri yoktu. Mezarlığı sordum, yerini gösterdiler ama mezarlıkta yoktu. 2. dünya savaşı sırasında Alman Tankları Koçanaya oradan girmişler ve mezarlığı yok etmişler. Dönünce bunları anneme anlattım. Anavatana dönme karartı (1935) alındığında, bu durumdan sadece büyük dayım haberli. Kimse bilmiyor. Bir sabah, büyük dayım, tüm aileyi, akrabaları toplamış. Kabristana gidin ve vedalaşın demiş. İşte o anda anavatana göçü anlamışlar. 2 günde toplanmışlar ve kiralanan bir vagonla da Demirköprü üzerinde anavatana göçmüşler. Başka ayrıntılar da var ama, ana hatlar bunlar.

Baba sülalemden hiç bir şey yoktu. Aradan çok zaman geçmiş. Onlarda 1911 de buralara gelmişler.

Annemin çocukluk arkadaşı, biz Koçanaya varmadan bir hafta önce Üsküpte olan oğluna taşınmış ve orada vefat etmiş. Göremedik, sadece dua ettik.

Hava karardı. Otobüse yetişmemiz lazım. Bırakmıyorlar. İlla da akşam yemeği. İnsanları zor ikna ettik. Garaja gittik ama, otobüs sati geçmişti. Karşımıza bir pols çıktı, pasaportlarımızı topladı, bizden hiç memnyn olmadı ve "Ben pomakım " dedi. Pasaportları geri vermek istemedi, halk ite kaka elinden aldı. Polis te arkasına bakmadan çekti, gitti. Bizleri, sevmezlermiş. Otobüse bindik ama, numaralı bilet değil.  Yerlerde oturan insanlar bile var. Bize yer verdile. Birde " Turski paşa " v türkçe şarkılar söylenmeye başladı, rahatladık.

Koçanada o yıllarda ciddi bir Romen sayısı var. Sokakta, galiz ve Türkçe küfürleri duyuyorsunuz. Türkçe konuşuyorlar. Bay Stefanko " Ah Osmanlı ah. Neden buralardan gittiniz " dedi. Osmanlıyı özlediklerini, Osmanlının ne dinlerine ne dillerine ne de ırzlarına  karışmadıklarını anlattı. Tek şikayeti "anavatana giderken Romenleri burada bırakmış olmamızdı".

Koçanadan ayrılırken, kalbimiz burada kaldı.

2015 yılında, ne ben ne oğlum bu duyguları hissedemedik. Geride hiç bir şey kalmamıştı. Üzüldük.

2015 yılında, bunların hiç biri yoktu.

Osman Koçanaoğulları

10 Eylül 2022

İzmir




9 Eylül törenlerinin kaybolan sihri

 9 Eylül törenlerinin kaybolan sihri


Çocukluk ve yeni yetime çağlarımın Basmane Anafartalar caddesinde olan kutlamaları.

Evimizin, 2. ci kat demir pancurları, normalde hep kapalı olurdu. Kocaman dmir pancurlar. İç kısmnfa camlar ve dışarıdan görülmesin diyerek de kafesler vardı. Salona bakan tarafta da  bnakışlı perdeler olurdu. Bunlar hep kapalı olurdu. Açılmazdı. Sadece, çok ama çok önemli günlerde, o devasa demir kepenkler açılırdı. O açolma günü de 9 Eylül günü olurdu. Aana caddeye bakan 6 adet kocaman pencere ve altı katında da demir parmaklıklı olan ve odalara açılan4 adet pencere bulunurdu.

9 Eylül öncesi, civar kazalarda oturan akrabalarımız yatıya gelirlerdi. 9 Eylül sabahı pancurlar açılır, zaten temiz olan çerçeveler tekrar silinizrdi. Pencere önlerinde kocaman kırıkrtan yapılmış divan bulunurdu. Sonra, eş-dpst, konu komşu da gelir, herkes yerini alırdı.

Bundan önce, temizlik ve hazırlık yapılırken, süvarilerin töreni için karakol önüne saat 07 gibi giderdim.  Rahmetli babam, caddeye açılan kapı tamir edilip bize teslim edildikten sonra, tören için ana caddeye iner, töreni orada izlerdi. 

Tören önce askerler ile başlardı. Sonra önemli kişiler, mesela Bombacı Ali Çavuşu orada görürdüm. Bir kez Maniasa Tarzanı da korteje dahil oldu. Sabah süvarilein geçmesine rağmen kortej önünde yine 4-5 sıra süvari olurdu.

Bir keresinde, askeri jipin ani hareketi ile yaşlı bir gazimiz djeep ten düşmek üzere iken tutulabilmişti. 

Bu temaşa sürerken, evde çaylar demlenirdi ve misafirlere de verilirdi. Düşünüyorum da annem ve ablalarım için ne eziyetmiş. Ama onlar hiç şikayetçi olmazlardı. Ne eziyetmiş, annem, ablalarım için. Sonra partiler, sabun, deterjan falan filan reklam arabaları geçmeye başlardı. THK uçakları havadan, küçük paraşütler ile paraşüt ile ilan ve küçük sabunlar atardı.

Rahmetli babam, bunları hiç hoş karşılamaz ve işi " şebekliğe vuruyorlar " derdi. Açıkçası, ne zaman ki o kortejlerde siyasi partiler ön safa çıkmaya başladı, törenin gerçekten heyecanı kalmamıştı, ya da ben öyle düşünüyordum. Bizler hep askeri törenin doğru olduğunu düşünenlerdik. Belki biz yanlış yapıyorduk. Ama öyle idik. Alyanağı orada gördüm. Bunu düşünen sadece ben de değildim. Uzaktan gelen yakınlarımız hatta konu komşu bile böyle düşünmeye başladı ve artık evimize 9 Eylül töreni izlemeye gelenlerin sayısı giderek azaldı ve yanılmıyorsam 1960 ikinci yarısından sonra 9 Eylül törenlerini izlemedik.

Sihir bozulmuştu.

NOT= Evin fotoğrafı yok ama, ben ç,z,m yapmıştım bir zamanlar. Dosya LINK i aşağıda. Merak edenler bakabilir. 


Şeyh Bedri efendinin evi - Ayrıntılı


https://okocana.blogspot.com/2018/07/seyh-bedri-efendinin-evi-2-basmane-izmir.html



Osman Koçanaoğulları

9 Eylül 2022

İzmir