7 Mayıs 2022 Cumartesi
Amazon ya da Apollo büstü. İzmir- Kadifekale
23 Nisan 2022 Cumartesi
Kadifekale, İzmir ve Genovalılar (Cenevizliler)
Kadifekale, İzmir ve Genovalılar (Cenevizliler)
Eski İzmirliler, eski dönemlerden kalma yapıların hepsine " Cenevizden kalma " derlerdi.
Basmanede oturduğumuz evin sokağında ortya çıkan bir kanalizasyon sorunu nedeni kazı yapıldı. Yüzeyden yaklaşık 1. 5 metre ( çocukluk çağımdan kalma bir gözlemdir) kadar derinde içinden suların ve tuvalet pisliklerinin aktığı, çok düzgün yapılmış oldukça da derin kanal vardı. Bu kanal, evimizin sokak tarafına da bağlanıyordu. Aklımda kaldığı kadarı ile de tamir edilmesi gereken bir kırık-tıkanıklık yoktu. Tıkanıklık sokağın üst tarafında olan mazgalda idi. Yani buralarda kanal sistemi vardı.
Hem tamirat için gelenlere hem de akşam babama "bu kanallar kimler tarafından yapılmış " diye sorduğumda cevap " Cenevizliler " oldu. Babam Kadifekalenin de onlar tarafından yapıldığını söylerdi.
Peki neden " Ceneviz " sözü var da mesela Bizans, sözü yok ?.
Şimdi bu olayın aslı nedir ?. Bu konuda yani kanalizasyon konusunda yazılmış bir makale bulamadım. Belli ki, ilgilenmeye değer görülmemiş. Söz ettiğim kanallar, muhtemelen Basmane Anafartalar caddesi taraflarında da vardır. Buralarda 10. yüzyıldan itibaren çok farklı etnik kökenli topluluklar yerleşmiş belki de göçmüş. Acaba, Cenevizliler kentte, kendilerinden öncekilerden daha fazla nı etken olmuşlar ?, bilmiyoruz. Cenevizliler geldiklerinde İzmirde antik çağdan kalma çok kalıntı var. Bizanstan kalma (Doğu Roma) Ok kalesini tamir edip kullanmışlar. Peki Kadifekale işe ilgili faaliyetleri oldu mu ?, bilmiyoruz. Kullanmadılar ise, bu " Cenevizden kalma " sözünün kaynağı ne ?. Neden başka bir tanımlama yapmamışlar. Eğer halkın diline dolanan bu " Cenevizden kalma " sözüne itimat edecek olursak, öyle ya da böyle, kullanmış olmaları gerekir. Belgenin ortaya çıkışını beklemekten başka çaremiz yok.
Söz ettiğim ve gördüğüm bu kanalın olduğu yerde, yer altı galeri yapıları vardır. Halk bunları Kadifekaleye çıkan tüneller olarak adlandırır. Bir tanesinin olduğunu, yaşanan bir olay neden, ile bilirim. O binalar artık yok. Söz ettiğim tamirattan aklımda kalan pis su kanalının yani kanalizasyon kanalının varlığıdır. O bölgede, içinde temiz su olan bir kuyuda vardır. Benim hatırladığım burada su kanalının olduğudur. Bu pis su kanalının çok eski dönemlerden kalmadığını, muhtemelen Osmanlı döneminde yapılmış olduğunu düşünüyorum. Söz ettiğim bölgenin iskanı Abdülfettah cami inşaatı dönemleri olmalıdır (XVII yüz yıl). Belki de söz konusu kanalizasyon sistemi o yıllarda yapıldı.
Rahmetli babam, Altınpark kazı alanı olan yerin, daha önceleri Cenevizden kalma yerler olduğunu , işittiğini söylemişti. İstermisiniz şimdi orada da Hristiyan mezarlığı çıksın. Belli mi olur.
Fotoğraf, Kadifekalenin, Ceneviz kalesi olduğunu göstermektedir.
31 Mart 2022 Perşembe
İzmirin bağları 18 ve 19 yüz yıl
İzmirin bağları 18 ve 19 yüz yıl
© Copyright Copyright dosyasını okumak için burayı tıklayınız
1876 yılı Lamec-Saad İzmir planına baktığımızda,İzmirin özellikle kemer köprüsü sonrası alanların bağlık-ağaçlık ve tarım yapılan alanlar olduğunu görürüz. Buraları , tamamını karşılamamış olsa bile o zamanın İzmirinde yaşayanlarının sebze ve meyve ihtiyacını karşılamıştır. Sebze olarak nelerin tarımının yapıldığına ait vir beri yoktur ama, meyvelik alanların (planlarda ağaçlık alan olarak görülmektedir) içinde portakal , incir ve de zeytin ağaçlarının olduğunu gezginlerin kitaplarından biliyoruz. Bu planda bağlar gösterilmiştir. Bazı bağlar içerisinde, kuyu, bazılarında sulama için kullanılması muhtemel havuzlar da belirtilmiş. Yine bazı bağlarda yapılar işaretlenmiş. Bu yapıların bağ evi olup olmadığı yazılı değildir.
Burada bulunana bağlarda ne tür üzüm yetiştirildiğini bilmiyoruz. Tepecikte Müllere ait bir şarap fabrikası olduğuna göre, muhtemelen şaraplık üzüm de yetiştiriliyordu. Ayrıca, İngiliz belgelerinde, Müller tarafından Almanyadan İzmire asma çubuğu getirildiğini de biliyoruz. Belki de Müller tüm bu bölgeyi, Almanyadan getirdiği çubuklardan oluşmuş bağlar yapmak istiyordu. Getirdiği çubukların Filoxera hasatlığını getirdiğini, sonuçta da bu bölgede bağlaraı harap olduğunu da biliyoruz.
O yıllarda ve Cumhuriyet öncesi yıllarda İzmir'den bilinen önemli şarap ihracatı olmadığını da biliyoruz. Bu durumda, eğer buraları şarap üretimi için gerekli olan üzümün yetiştirildiği bağlar ise, üretilen şaraplarda her halde İzmir içinde tüketilmiştir.
Tepecikte ( günümüzde Tepecik höyüğü olarak biliniyor ve halen var) bir şaraphanenin 1900 lü yıllarda var olduğunu biliyoruz. Bilmediğimiz, burada bir bağın olup olmadığıdır. Kişisel olarak, Filoxera bağ hastalığı salgını sonrası buralarda olan bağların harap olması nedeni ile, şarap için sıkılan üzüm suyunun buraya başka yerden getirildiğini düşünüyorum.
Bilmediğimiz, o şarapların "markası" ve nerede yapıldıklarının tam olarak biliniyor olmamasıdır. Belki de başka bağlardan toplanan şaraplık üzümler veya üzüm suları aşağıda fotoğrafta görülen develer ile şaraphaneye getiriliyordu. Bu binanın 1950 ortalarına kadar ayakta olduğunu biliyoruz.
Fotoğraf: Tepecik höyüğünün olduğu yerde bulunan Müller e ait şirketin binaları. Posta kartı 1900 yılında postaya verilmiş.
Osman Koçanaoğulları
2022 Nisan 1
İzmir
24 Mart 2022 Perşembe
Bornova Körfezinde gemi bakım yeri ve Darağaç
Bornova Körfezinde gemi bakım yeri ve Darağaç
Telif hakları vardır. Telif hakları (COPYRIGHT) dosyasını okuyunuz
Carenaggio nedir ?. Bu sözcük İtalyancadır. Kelime karşılığı " kuru havuz " , " kuru dok" olarak da tercüme edilebilir. Burası yelkenli gemilerin bakımlarının özellikle de gövdelerinin bakım ve onarımlarının yapıldığı yerlerdir. (Fotoğraf 1)
1854-1856 Luigi Storari tarafından çizilen İzmir planında bu yapı görülmektedir (Plan 1). Yine bu yapıyı 1876 Lamec Saad tarafından çizilen İzmir planında (Plan 2) göremiyoruz.
Bu yapı, 1834 Copeland tarafından çizilen İzmir planında yoktur. Belli ki bu yapı 1834 sonrası, 1854 öncesi yapılmıştır. 1854-1856 Luigi storari planına baktığımızda, bu yapının günümüz Yeşilderenin denize kavuştuğu ya da "Yeşildere deltası" dediğimiz alanda olduğu görülmektedir.
Yıllar içerisinde hem körfezin hem de bu bölgenin coğrafi ve topografik özellikleri Yeşil dere, Halkapınar deresi, Bornova deresinin getirdiği alüvyonlar ve kentin atıkları ile değişikliğe uğramış ve deniz-kıyı çizgisi değişmiştir. Buna rağmen 1856 Storari planında görülen bu yapıyı, 1876 yılı Lamec-Saad planında artık göremiyoruz. Bunun bir nedeni de belki deniz-kıyı çizgisinin kara lehine gelişmiş olması da olabilir. Var olan yapı, artık kara içinde kalmıştır. Buna rağmen Lamec-Saad planı üzerinde bu yapının üzerinde muhtemel yerleşim yerini işaretlemek mümkündür (Plan 2)
Bu bölge bildiğimiz gibi Darağaç olarak tanımlanmaktadır. 1834 R Copeland İzmir planında Darağaç tanımı görülmektedir.
Osman Koçanaoğulları
Mart 2022
23 Mart 2022 Çarşamba
İzmir kara gümrükleri
İzmir kara gümrükleri
Şimdi haritalar üzerinden gidelim. Aşağıda, kara yollarını kapsamlı bir şekilde gösteren 1834 tarihli Copeland haritasında bu yolları izleyebiliyoruz. İç Egeden, kuzey Egeden (Bornova, Karşıyaka, Karşıyaka'dan sonrası) Buca'dan İzmir'e girebilmek için tek geçiş noktası Kervan köprüsüdür (Karavan köprüsü, günümüz Kemer köprüsü). Bu köprü ayni zamanda bir gümrük kapısıdır. İnsanların gelip geçtikleri bu köprü, İzmir'e gelen mallar ile İzmir'den iç bölgelere giden ticari malların geçmek zorunda olduğu bir yerdir. Yüzyıllarca böyle görev üstlenmiş bir köprü. Bu köprüden geçerken, yayaların bir ücret ödedikleri konusunda bir kayıt, şu ana kadar görülmedi. Ancak, ticari malların hatta valizlerin bile kontrol edildiğini gezginlerin anlatılarından biliyoruz.
İzmir'e gelen ticari malları taşıyan deve kervanları, bu köprüye geldiklerinde durduruluyor. Gümrük vergisi, taşınan malların değerine göre ödeniyordu. Ne kadar değerli mal, o kadar gümrük ücreti alınıyordu. Bir gezgin İzmir'e çevreden gelen sebzelerden dahi ücret alındığını yazmış. Burası bir "Kara gümrük " kapısıdır.
19 yüzyılda, İzmir'e gelen kervanlar ile ilgili ferman yayınlanmış. Ferman'a göre, geçiş ücreti ödendiğinde, develerin Yeşildere kenarında( Batılıların Meles diye yanlış olarak tanımladıkları bir deredir) dinlenmelerinden-sulanmalarından ücret alınmaması ve develerin yemlerinin verilmesi emredilmiş. Gezginlerden bir tanesi, İzmir'den çıkışta, tüm çıkan kişilerin eşyalarının arandığını yazmış. Bu durum, ayni zamanda burasının bir gümrük kapısı görevini de gördüğünü anlatmaktadır.
Şimdi gelelim Kemer köprüsüne. İç gümrükler kaldırılıyor ama, yine de buradan İzmir'e giriş yapan ve İzmir'den' ihraç edilen, özellikle de İran kaynaklı halı, gibi ticari mallar. Muhtemelen gümrük işlemi bir müddet daha devam etmiştir. Ne zaman sonlandırıldığı hakkında bir kayıt bulamadım.
Bornova paralı yolu açıldıktan sonra, Kervan yani günümüzde bilinen adı ile Kemer köprüsünün eski aşırı hareketliliğini kaybettiği biliniyor.
İkinci kara yolu bağlantısı, Kemer köprüsü gibi antik çağdan beri var olan bir yol. Aşağıda bulunan harita da bu yol gösterilmiştir. Bu yol antik çağlarda İzmir'in Efes kapısı olarak bilinir.
Günümüzde mezarlıklar yok, ama yol var. Hatta bu yolun Eşrefpaşa pazar yerinde, antik dönemden kalma taş döşemeli yol parçası da var. Burada böyle bir kontrol noktası var mı, bilmiyoruz. 1843 öncesi, bu yönden gelen, yerli ya da yabancı kökenli ticari malların Kemer köprüsünden geçmiş olmaları gerekir ya da burada var olan bir kontrol noktasında vergiyi ödedikten sonra şehir içine giriş yapmış olmaları gerekir.
İzmir ticareti artınca Kemer (Karavan) köprüsüi kuzey Ege ve İç Egeden gelen malları taşıyan kervanlar için yeterli olmamaya başlar. Çözüm, Bornova ve Kuzey Ege için bir yol düşünülür. Sonuçta da bu yol yapılır. Bu yol 1861 tarihinde açılır. Yolu kullanmak için var olan köprünün başında bir ücret alınır. Yol paralı yol ya da paralı köprü olarak adlandırılır. Gümrük vergisi değildir. Yolu kullanma bedelidir. Bu yol, kuzey egeden hatta iç egeden kervanlar için kullanılmaktadır..
Paralı olma özelliği kaç yılına kadar sürmüştür bilmiyorum.
22 Mart 2022 Salı
İtalyan kız okulundan 9 Eylül rektörlük binasına
İtalyan kız okulundan 9 Eylül rektörlük binasına
2- La Centrale School
OsmanKoçanaoğulları
20 Mart 2022 Pazar
İletişim
İletişim
Bana ait olan blogumda ( okocana.blogspot.com ) bulunan yazılar ile ilgili düşüncelerinizi, katkılarınızı, yazıda gördüğünüz hataları, eksiklikleri aşağıda verilen e-posta adresine yazabilirsiniz.
oskocana@yahoo.com.tr
-
Kokluca (Altındağ) - İZMİR Telif hakları vardır. T elif hakları (COPYRIGHT) dosyasını okuyunuz Daha önceleri Kokluca olarak adlandırılan b...
-
Kervan (Kemer, Karavan) köprüsü - İzmir Telif hakları vardır. T elif hakları (COPYRIGHT) dosyasını okuyunuz Batılıların adlandırması il...
-
İzmir İç limanı ve Kemeraltı bölgesinin oluşumu Telif hakları vardır. T elif hakları (COPYRIGHT) dosyasını okuyunuz Günümüzde, alış veri...

















